Die tiende procent: waarom 99,5% lithium uit afvalwater alles verandert voor IonIQs

"Eindelijk." Meer zei Jasper Zuidervaart niet toen hij samen met zijn CTO Antony Cyril Arulrajan de magische grens van 99,5% zuiver lithium bereikte. Lange tijd schommelden ze op 99,4%. Het verschil lijkt klein, maar is in de praktijk gigantisch. Pas bij 99,5% heb je batterijkwaliteit lithium, wat zuiver genoeg is voor elektrische auto's en accu's. Alles daaronder wordt als een risico in de batterij-industrie beschouwd. Die tiende procent kostte een jaar experimenteren, maar nu weten ze dat het mogelijk is en dus geen toeval was. "We hebben het in meerdere procesinstellingen kunnen bereiken, dus we hebben meerdere wegen gevonden om deze kwaliteit te reproduceren."

‍

Het werd steeds duidelijker dat dit een enorm grote kans was. We hadden de mogelijkheid om zowel ecologisch impact te maken als economisch winstgevend te zijn.

‍

Van Philips naar de koffietafel

Jasper is niet het type dat je verwacht bij een startup. Met 61 internationale patentfamilies op zijn naam en decennia ervaring in new business development had hij het goed voor elkaar. Zo was hij Innovation Lead bij Philips en later bij Wavin verantwoordelijk voor wereldwijde R&D-teams. Hij heeft grote engineeringteams opgezet, supply chains gebouwd en technologie van lab naar fabriek en de markt gebracht. Ondernemen zat er altijd in. Eerder runde hij al wat experimenten in het IoT-tijdperk, maar de stap naar een eigen startup? Die kwam pas in 2024.

Via het Groningse startup-ecosysteem (Innokite & Founded) kwam hij in contact met Antony, een wetenschapper met twee PhD's en een briljante uitvinding op zak. Ze spraken af in het Forum in Groningen. Jasper was eigenlijk alleen gekomen om te luisteren en zijn ervaring te delen. "Ik help graag startups verder met mijn ervaring en netwerk."

Maar tijdens dat gesprek kantelde het. "Het werd steeds duidelijker dat dit een enorm grote kans was. We hadden de mogelijkheid om zowel ecologisch impact te maken als economisch winstgevend te zijn." Jasper had het al te vaak gezien: duurzaamheidsinnovaties waar je moet kiezen tussen goed voor het milieu of winstgevend. "Die trade-off, daar word ik nooit enthousiast van. Die zie ik ook nooit echt slagen." Bij Antony's technologie was het geen 'of', maar 'en'. "Ik dacht: dit moeten we doen. Het was niet echt een discussie."

‍

Een olympisch zwembad per auto accu

Het probleem dat IonIQs aanpakt is enorm. Om lithium zuiver genoeg te krijgen voor batterijen, gebruiken raffinaderijen een olympisch zwembad aan water per auto accu. In dat afvalwater zit nog steeds waardevol lithium dat nu gewoon wegspoelt. Per raffinaderij gaat het om 1,5 kiloton lithium per jaar, wat neerkomt op €17,5 miljoen aan materiaal dat letterlijk door de afvoer verdwijnt en dat IonIQs voor de raffinaderij kan terugwinnen.

En het gebruik van lithium wordt alleen maar groter. Op dit moment starten zo'n 30 lithiumprojecten op of schalen op in Europa. "104 kilometer hiervandaan, net over de Duitse grens in Emden, lag een plan voor zo'n raffinaderij. Met alle bijkomende impact op milieu en water. Dat werd bijna in onze achtertuin gebouwd." Het ging niet door; de raffinaderij wordt nu in Frankrijk gebouwd. Maar het illustreert hoe dichtbij dit speelt.

‍

Stop maar. Ik heb genoeg gehoord. Dit is precies wat de industrie nodig heeft. Ik wil meedoen!

‍

De magie van IonIQs

IonIQs maakt gebruik van electromembraanfiltratie. Het afvalwater stroomt door hun systeem, onzuiverheden worden uit het lithium gefilterd en aan het einde van het proces houd je ook nog eens schoon water over. Waar traditionele processen veel energie kosten en alsnog vervuild water opleveren, levert IonIQs schoon lithium en herbruikbaar water terug.

‍

De ontbrekende schakel

Met zo'n baanbrekende technologie stap je helaas niet zomaar een conservatieve industrie binnen. De oplossing was iemand aan boord halen die wel de toegang, het netwerk en de geloofwaardigheid heeft. Jasper en Antony realiseerden zich dat ze iets cruciaal misten: interne kennis van de lithiumindustrie en toegang tot de juiste spelers.

Ze vonden Christopher Iacò, iemand die jarenlang werkzaam was bij de batterijdivisie van Tesla en LG. Nu is hij eigenaar van een engineeringbedrijf in Italië dat werkt voor bestaande en nieuwe lithiummijnen en raffinaderijen.

Jasper benaderde hem voor een gesprek via Teams. "Na denk ik acht minuten zei hij: 'Stop maar.'" Jasper en Antony keken elkaar aan. Vond hij het niet interessant? Hij zei: "Ik heb genoeg gehoord. Dit is precies wat de industrie nodig heeft. Ik wil meedoen!"

‍

Honderd procent van niets

Voor Kerst 2025 tekenden ze de overeenkomst. Christopher Iacò werd de derde co-founder. Als founders is het verleidelijk om al je aandelen voor jezelf te houden. Maar Jasper en Antony stonden voor een keuze: "Willen we honderd procent van niets, of zijn we bereid een deel van onze aandelen weg te geven voor de kans om te verdubbelen wat het kan worden?"

Die keuze laat zien hoe Jasper denkt over ondernemen. Niet vasthouden aan wat je hebt, maar durven inzetten voor wat het kan worden. "Nu hebben we permanent iemand aan boord die gecommitteerd is aan ons bedrijf en onze missie en die essentiële kennis en netwerk inbrengt."

IonIQs zit nu in de pre-seed fase. Het team is bezig met het bouwen van een mobiele pilot die klein genoeg is om in een flightcase te passen. Zo kan Antony letterlijk met het vliegtuig naar een raffinaderij vliegen en ter plekke experimenteren. Gesprekken lopen met partijen in Latijns-Amerika en Europa.

Het volgende funding moment is duidelijk: zodra ze een potentiële pilot-klant hebben met een intentieverklaring, ligt de volgende batch investeringsgeld klaar. De volgende stap is nu dus echt om die pilot bij een raffinaderij te draaien.

‍

Begin zo snel mogelijk met werken in de echte wereld. Alleen dan begin je de dingen te leren waarvan je nog niet weet dat je ze niet weet als je start.

‍

Niet alleen geld verdienen

Over een paar jaar zal er veel meer lithium gewonnen worden dan nu. Daar verandert niemand iets aan. "De enorme hoeveelheden lithium die nodig zijn voor de energietransitie, die worden sowieso gedolven en verwerkt." Het verschil zit in de impact. "We doen het met IonIQs technologie op zo'n manier dat de milieu-impact significant lager is. We zorgen dat de energietransitie gebeurt met een duurzamere voetafdruk."

Voor wie vanuit een lab naar de markt wil, heeft Jasper helder advies. "Begin zo snel mogelijk met werken in de echte wereld. Alleen dan begin je de dingen te leren waarvan je nog niet weet dat je ze niet weet als je start." Uit het lab komen dus. Of doe het omgekeerde: haal de buitenwereld je lab in. "Je kunt niet vroeg genoeg beginnen met dat proces."

‍

Aanpassen en doorgaan

IonIQs is daar zelf het perfecte voorbeeld van. "In het begin dachten we zelf lithium te kunnen inkopen, te zuiveren en duurder te verkopen. Misschien zelfs onze eigen raffinaderij op te zetten. Zo bleek deze markt niet in elkaar te zitten. Er zijn meerjarige rechtstreekse contracten tussen mijnen, raffinaderijen en batterijproducenten. Daar kom je niet zomaar tussen."

Toen ze daarachter kwamen hebben ze hun benadering aangepast. "We gaan onze technologie als service ter plekke leveren aan de raffinaderijen die hiermee een efficiënter en waterzuiniger proces krijgen. We gaan batterijzuiver lithium terugwinnen en leveren aan de raffinaderijen. De toekomst zal het leren."

‍

Interview & tekst | Lars Meijer